drafts-blogs-2020-0001-cov19

Waar een wil is, is een wet?

Maatregelen, noodverordeningen (NV’s) Een noodverordening is normaal gesproken een gemeentelijke bepaling die op lokaal of regionaal niveau door bijvoorbeeld een burgemeester wordt vastgesteld als men bang is dat een situatie behoorlijk uit de hand gaat lopen. Denk hierbij aan een boerenprotest of een wedstrijd tussen Ajax en Feyenoord. en nu zelfs een wet: wat is er nodig vanuit de overheid om ons te beschermen tegen de verspreiding van COVID-19 We hebben het vaak over ‘corona’, maar officieel heet de ziekte COVID-19. De ziekte wordt veroorzaakt door een nieuw coronavirus (SARS (severe acute respiratory syndrome)-CoV coronavirus-2).rivm.nl ? Vanuit de Tweede kamer is het signaal gekomen dat NV’s niet langer geschikt zijn om te blijven gebruiken in de strijd tegen dit virus. Het antwoord van Hugo de Jonge — minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) — is duidelijk: er moet een wet komen. Kan dit zomaar? En wat komt er in die wet te staan? Waar is de inhoud op gebaseerd en hoe wordt deze gecontroleerd? In dit artikel wordt beschreven waarom het wetsvoorstel van Hugo zo ongebruikelijk is en waarom deze haaks staat op de grondrechten, waar wij allen juist heel zuinig op (moeten) zijn.

Virus met wetsbijstand

Waarom hebben we het überhaupt over een wet? Met de wereldwijde opkomst van COVID-19 werd in Nederland op 27 januari 2020 door minister Bruins (voormalig minister Medische Zorg en Sport Dit Ministerie zonder portefeuille valt daarom onder het Ministerie van VWS. ) aangekondigd dat het virus als A-virus geclassificeerd zou worden. Groep A is de gevaarlijkste klasse virusinfecties De indeling is gebaseerd op de mate waarin dwingende maatregelen opgelegd kunnen worden.rivm.nl ; ziektes als de pest, bof en cholera zijn hier ook op ingeschaald. Op 28 januari werd deze classificatie door middel van de Regeling 2019-nCoV van kracht en daarmee werd automatisch de Wet publieke gezondheid van toepassing. Deze wet biedt bestrijdingsmogelijkheden — waaronder isolatie Wanneer een persoon (mogelijk) ziek is kan deze thuis of in het ziekenhuis in isolatie. Als een persoon contact heeft gehad met een bewezen geïnfecteerd persoon, gaat deze in quarantaine. De duur van isolatie of quarantaine voor COVID-19 is (gebaseerd op de incubatietijd met veiligheidsmarge) 14 dagen.goudsepost.nl — om toe te gaan passen. Ook kreeg Bruins daarmee de leiding in het bestrijden van dit virus. Dit houdt in dat hij mag vaststellen welke maatregelen ter bestrijding worden ingezet. Voor een deel komen maatregelen direct uit deze wet (zoals de genoemde isolatie maatregel), de overige maatregelen worden op basis van de situatie opgesteld.

Maatregelen en noodverordeningen

Begin maart werden de eerste bestrijdingsmaatregelen bekend gemaakt door middel van persconferenties. Sommige maatregelen golden landelijk, andere regionaal: geen handen schudden, thuiswerken waar mogelijk en bij klachten thuisblijven. Na een aantal persconferenties met nieuwe maatregelen en een aantal uitbreidingen op de bestaande maatregelen werden er op 23 maart 2020 ingrijpende nieuwe maatregelen geïntroduceerd. Hier werd de maatregel afgekondigd om ervoor te zorgen dat de bestaande maatregelen beter (juridisch) kunnen worden gehandhaafd door burgemeesters de mogelijkheid te geven om via een NV te kunnen optreden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het sluiten van bepaalde plekken of het opleggen van geldboetes.

Met zo’n 355 gemeentes en een soortgelijk aantal burgemeesters is het te verwachten dat daar allemaal verschillende NV’s uit kunnen komen. De ene gemeente kan 1,5 meter afstand houden invoeren, de ander 2 meter. Normaal gesproken gelden de noodmaatregelen dan ook enkel binnen zo’n gemeente en hoef je verder weinig tot geen rekening te houden met andere gemeenten. Om eenduidig beleid te kunnen voeren (en daarmee verwarringen en onduidelijkheden in maatregelen zoveel mogelijk te voorkomen) en omdat er sprake is van een bovenregionale ramp zijn de veiligheidsregio’s Binnen deze regio’s werken verschillende besturen en diensten samen en dragen ze de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van taken op het terrein van rampen- en crisisbeheersing. De regio’s worden vertegenwoordigd door voorzitters (normaliter de burgemeester van de grootste gemeente) en werken onder aanvoering van het Ministerie van VWS. aan zet, dit zijn er in Nederland 25.

Het ministerie legt een restrictie op, bijvoorbeeld omtrent het beperken van het aantal mensen dat je thuis mag ontvangen. De voorzitters van de veiligheidsregio’s werken deze uit in een NV en voeren deze maatregelen ook uit en handhaven hierop. Je kan dus zeggen dat de veiligheidsregio’s bevoegdheden van burgemeesters hebben overgenomen. Dat is mogelijk op basis van artikel 39 van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr) wat zij van de minister hebben gekregen. Samen met de eerder beschreven Wet publieke gezondheid vormt dit de wettelijke basis waarop de maatregelen ter bestrijding van het virus worden genomen. Om handhaving te waarborgen, zijn de rechten van de welbekende BOA’s uitgebreid en worden de NV’s gehandhaafd op grond van artikel 433 van het wetboek van strafrecht (WvSr).

Democratische verantwoordelijkheid

Dat de veiligheidsregio’s de NV’s uiteenzetten is handig, maar eigenlijk alleen ten tijde van kortstondige crisis. Waarom? Bijvoorbeeld omdat burgemeesters helemaal niet democratisch gekozen zijn, maar wel de rol hebben van voorzitter in de veiligheidsregio’s. Je hebt dus helemaal geen gemeenteraad die een actieve rol kan spelen in de kritische ondervraging van de voorzitter vooraf, dat kan alleen achteraf. En ze kunnen de voorzitter ook niet wegsturen als gevolg van slecht beleid. De democratische verantwoordelijkheid is daarmee in onbalans.

Dat kan dus een goed argument zijn om af te willen van de NV’s en te zoeken naar een andere oplossing. De verwachting is dat COVID-19 nog lang niet weg is en omdat daardoor de maatregelen langer duren kan je denken aan (spoed)wetten. Op deze manier wordt het niet langer regionaal, maar nationaal geregeld. En zo komen we aan bij het voorstel van Hugo de Jonge om een Corona spoedwet te introduceren.

Nu zijn we op het cruciale punt aangekomen dat de huidige maatregelen een inperking van de grondrechten zijn. Die inperkingen worden nu vastgelegd in een wet die daar het nieuwe normaal van wil maken.

Het grote risico

Dat noodverordening inbreuk maakt op grondrechten is duidelijk. Vraag is, of die inbreuk, alle omstandigheden en argumenten in aanmerking nemende, bestuurlijk terecht en staatsrechtelijk aanvaardbaar c.q. verdedigbaar is?

Kernboodschap: de achterliggende gedachte van de wet is goed, maar een wet heeft een blijvend karakter, vrijheden, grondwettelijke vrijheden teniet worden gedaan, dan moet de wet gestaafd zijn op wetten en feitelijk onderzoek. Bewijs/motivatie van deze wet steunt/rechtvaardigt. Is dat er?